Archeologen die in Griekenland werken, hebben het oudst bekende houten gereedschap ter wereld opgegraven, daterend van 430.000 jaar oud. Deze ontdekking verandert fundamenteel ons begrip van de capaciteiten van vroege mensachtigen, en demonstreert het gebruik van geavanceerde hulpmiddelen vóór de opkomst van de moderne mens. De gereedschappen, gevonden op de Marathousa-locatie in Zuid-Griekenland, dateren ruim 100.000 jaar ouder dan het vroegste bevestigde bewijs van Homo sapiens.
De ontdekking: stokken graven en onbekende werktuigen
De vondst omvat twee verschillende houten artefacten. De ene is een substantiële graafstok van meer dan 6,5 meter lang, die duidelijke tekenen van slijtage vertoont die overeenkomen met het graven. Dit duidt op opzettelijke wijziging voor een specifiek doel, en niet op accidentele breuk. Het andere exemplaar is kleiner, volledig ontschorst en gevormd met ronde, ontpitte uiteinden. De functie ervan blijft onbekend, maar onderzoekers speculeren dat het mogelijk heeft geholpen bij het vervaardigen van stenen werktuigen – een bewijs van de veelzijdigheid van de vroege mensachtigentechnologie.
Waarom behoud belangrijk is
Het voortbestaan van dit houten gereedschap is uitzonderlijk. Ze werden bewaard in drassige grond, waardoor een zuurstofarme omgeving ontstond die bederf tegenhield. Dit benadrukt de zeldzaamheid van dergelijke vondsten; hout degradeert snel, waardoor oude houten artefacten uitzonderlijk waardevol worden. Het behoud van organische materialen naast stenen werktuigen maakt een completere reconstructie van de vroegere omgeving mogelijk, inclusief het planten- en dierenleven.
Een ecosysteem aan de oever van een meer in een ijstijd
De locatie in Marathousa was een bloeiende omgeving aan de oever van het meer tijdens een verder ijskoude ijstijd. Bij opgravingen zijn botten van olifanten, nijlpaarden, herten en zwijnen aan het licht gekomen, wat wijst op een relatief mild microklimaat. De aanwezigheid van zoetwaterweekdieren, schildpadden en vogels versterkt nog meer het idee dat deze oever van het meer een stabiele habitat vormde voor zowel mensachtigen als diverse fauna.
Wie heeft deze gereedschappen gemaakt?
De identiteit van de gereedschapmakers blijft een mysterie. De gereedschappen dateren van vóór Homo sapiens, wat erop wijst dat ze zijn vervaardigd door Homo heidelbergensis of zeer vroege Neanderthalers. De dubbelzinnigheid onderstreept de complexiteit van de evolutie en migratie van mensachtigen gedurende deze periode.
Implicaties voor het begrijpen van vroeg menselijk gedrag
Deze hulpmiddelen tonen aan dat vroege mensachtigen een geavanceerd begrip van materiële eigenschappen bezaten. Ze exploiteerden actief hout naast steen en bot, wat duidt op aanpassingsvermogen en vindingrijkheid. Deze ontdekking voegt diepte toe aan ons begrip van hoe oude bevolkingsgroepen met hun omgeving omgingen. De vindplaats in Marathousa laat zien dat onze voorouders niet alleen afhankelijk waren van stenen werktuigen; ze maakten gebruik van diverse materialen voor verschillende taken.
“Deze tools bieden een zeldzaam kijkje in een onderdeel van hun technologie waar we heel weinig over weten, dat gebaseerd was op [bederfelijke] plantaardige materialen in plaats van stenen.” – Katerina Harvati, hoogleraar paleoantropologie aan de Universiteit van Tübingen.
De opgraving, uitgevoerd tussen 2013 en 2019, onderstreept het voortdurende belang van archeologisch onderzoek bij het hervormen van ons begrip van de menselijke oorsprong. De ontdekking van deze houten werktuigen herinnert ons er krachtig aan dat het verhaal van de vroege menselijke technologie veel genuanceerder en complexer is dan eerder werd aangenomen.
