Astronomen hebben een onverwachte, langwerpige structuur ontdekt die bestaat uit geïoniseerd ijzer in het centrum van de Ringnevel, een bekende planetaire nevel op ongeveer 2000 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Lyra. De ontdekking, gedaan met behulp van het nieuw in gebruik genomen WEAVE-instrument van de William Herschel-telescoop, daagt het bestaande begrip uit van hoe deze nevels ontstaan en evolueren.
De Ringnevel: een kosmisch monument
De Ringnevel, ook gecatalogiseerd als Messier 57 (M57) of NGC 6720, is een onderwerp van astronomisch onderzoek geweest sinds de eerste waarneming door Charles Messier in 1779. Messier registreerde tijdens zijn zoektocht naar kometen de nevel ten onrechte als een vaag, ringachtig object. Door zijn iconische vorm is het een favoriet doelwit geworden voor zowel amateur- als professionele astronomen.
Een verrassende ontdekking
De ijzerstructuur, geïdentificeerd door spectroscopische beeldvorming met hoge resolutie met WEAVE, strekt zich uit over een verbazingwekkende lengte – ongeveer 500 keer de afstand tussen de zon en Pluto. De massa ervan wordt geschat vergelijkbaar te zijn met die van Mars, waardoor het een substantieel kenmerk van de nevel is.
“Hoewel de Ringnevel uitgebreid is bestudeerd, heeft WEAVE ons in staat gesteld deze met ongekend detail waar te nemen”, legt Dr. Roger Wesson uit, een astronoom die bij het onderzoek betrokken is. “We kunnen nu beelden maken op elke golflengte en de chemische samenstelling van de hele nevel in kaart brengen.”
Twee concurrerende theorieën
De oorsprong van deze ijzeren ‘staaf’ blijft onduidelijk, maar wetenschappers stellen twee primaire verklaringen voor. De eerste suggereert dat het een voorheen onbekende fase vertegenwoordigt in het uitstotingsproces van de nevel: de manier waarop de stervende ster zijn buitenste lagen verdreef. De tweede, meer intrigerende mogelijkheid is dat het ijzer het resultaat is van het verdampen van een rotsachtige planeet door de uitdijing van de ster, waarbij een boog van plasma achterblijft.
“Of er naast het ijzer nog andere chemische elementen aanwezig zijn, zal waarschijnlijk het juiste model bepalen”, zegt professor Janet Drew. “Momenteel ontbreekt die cruciale informatie.”
Implicaties en toekomstig onderzoek
De ontdekking benadrukt de kracht van nieuwe instrumenten zoals WEAVE bij het blootleggen van verborgen structuren in goed bestudeerde hemellichamen. De aanwezigheid van zo’n massieve ijzeren structuur roept vragen op over de dynamiek van de vorming van planetaire nevels en het lot van planeten die rond oudere sterren draaien.
Verder onderzoek, gericht op het identificeren van aanvullende chemische componenten in de ijzeren staaf, zal van cruciaal belang zijn om de ware oorsprong ervan te begrijpen. Deze ontdekking onderstreept dat zelfs bekende kosmische oriëntatiepunten nog steeds onverwachte geheimen kunnen bevatten.
