Een van de grootste bekende sterren, WOH G64, heeft verbijsterende veranderingen ondergaan, wat aanleiding heeft gegeven tot discussie onder wetenschappers over de vraag of deze zich in de richting van vernietiging ontwikkelt of alleen maar zijn vluchtige aard vertoont. De ster, die zich op 160.000 lichtjaar afstand in de Grote Magelhaense Wolk bevindt, heeft ongeveer 1.500 keer de straal van de zon, waardoor hij een uitstekend onderwerp is voor het bestuderen van de laatste stadia van het leven van massieve sterren.
Eerste observaties: een dramatische verschuiving?
In 2013-2014 observeerden astronomen een significante transformatie in WOH G64. De ster leek over te gaan van een typische rode superreus naar een hetere, gelere toestand. Een team onder leiding van Gonzalo Muñoz-Sanchez interpreteerde dit aanvankelijk als de ster die een zeldzame gele hyperreuzenfase ingaat – een potentiële voorloper van een supernova die instort. Hun analyse suggereerde een snelle verschuiving in temperatuur, omvang (terugbrengend tot ongeveer 800 zonnestralen) en atmosferische chemie. Ook werd de aanwezigheid van een nabije binaire metgezel geïdentificeerd, die mogelijk het gedrag van de ster zou kunnen beïnvloeden.
Waarom dit ertoe doet: Rode superreuzen zijn inherent onstabiele sterren. Ze verbranden hun brandstofreserves snel en ondergaan dramatische veranderingen terwijl ze zich uitbreiden tot enorme volumes voordat ze uiteindelijk instorten. Het begrijpen van deze overgangen is cruciaal voor het voorspellen van de timing van supernova-gebeurtenissen.
Tegenstrijdig bewijs: is het nog steeds rood?
Latere observaties doen echter twijfel rijzen over de oorspronkelijke interpretatie. Eind 2025 analyseerden astronomen Jacco van Loon en Keiichi Ohnaka nieuwe spectra van de Southern African Large Telescope. Ze vonden titaniumoxide in de atmosfeer van WOH G64 – een molecuul dat niet kan bestaan in de extreme hitte van een gele hyperreus.
Deze bevinding suggereert dat de ster misschien nooit is opgehouden een rode superreus te zijn. De eerdere kleurverandering zou een tijdelijke fluctuatie kunnen zijn in plaats van een fundamentele evolutionaire sprong.
De rol van binaire metgezellen
De aanwezigheid van de binaire metgezel compliceert het beeld. Interacties tussen de twee sterren kunnen veranderingen in helderheid en spectrale kenmerken genereren die lijken op een significantere transformatie zonder dat deze daadwerkelijk plaatsvinden.
De bredere context: Stellaire dubbelsterren komen veel voor, en hun interacties kunnen onvoorspelbaar gedrag in beide sterren veroorzaken. Dit maakt het ontwarren van ware evolutionaire veranderingen en externe invloeden tot een grote uitdaging in de astronomie.
Wat is de toekomst voor WOH G64?
Voortdurende monitoring is essentieel om het ware lot van de ster te bepalen. Of WOH G64 op de rand van een supernova staat of simpelweg zijn natuurlijke instabiliteit vertoont, blijft onzeker. Het onvoorspelbare gedrag van de ster benadrukt de complexiteit van het bestuderen van massieve sterren in hun laatste evolutionaire stadia.
“WOH G64 zit vol verrassingen”, besluit van Loon, “en zal een fascinerend hoekje van het heelal blijven.”
Het fluctuerende gedrag van de ster herinnert ons eraan dat zelfs met geavanceerde telescopen het begrijpen van de evolutie van sterren geduld, doorzettingsvermogen en de bereidheid vereist om de initiële conclusies te herzien in het licht van nieuw bewijsmateriaal.
