NASA heeft een reeks opvallende audiocomposities uitgebracht, afgeleid van echte gegevens vastgelegd door het Chandra X-ray Observatory, waarmee observaties van Jupiter, Saturnus en Uranus worden omgezet in meeslepende soundscapes. Dit project gaat niet alleen over het cool maken van de ruimte – het gaat over het bieden van een nieuwe manier om astronomische gegevens te beleven, vooral voor mensen met een visuele beperking, en over het vergroten van de publieke betrokkenheid bij de wetenschap.
Hoe ruimtegeluiden worden gemaakt
Het proces, ‘sonificatie’ genoemd, zet datastromen om in hoorbare ervaringen. Helderheid, positie en energieniveaus in de gegevens worden toegewezen aan toonhoogte, volume en instrumentkeuze. In dit geval is het bronmateriaal afkomstig van Chandra’s röntgenobservaties van planetaire aurora’s en atmosferen, gecombineerd met beelden van Hubble en eerdere missies. Een digitale “activeringslijn” loopt door de beelden; waar het heldere emissies tegenkomt, vertalen de overeenkomstige waarden zich in geluid.
Dit is meer dan alleen een artistieke bloei. NASA gebruikt sonificatie om complexe gegevens toegankelijk te maken, waardoor zowel wetenschappers als het publiek informatie op een niet-visuele manier kunnen interpreteren.
Hoe elke planeet klinkt
De resulterende sonificaties zijn voor elke planeet opvallend verschillend:
- Jupiter klinkt als een knetterende, windachtige storm, met diepe rommelende tonen die de turbulente atmosfeer vertegenwoordigen. Denk aan donder in de verte, bedekt met glinsterende hoogfrequente geluiden.
- De ringen van Saturnus produceren overweldigende sirene-achtige tonen, terwijl de planeet zelf wordt weergegeven door diepe, resonerende basnoten.
- Uranus ontvouwt zich subtieler, met zachtere cello-achtige klanken die het zwakke ringsysteem volgen. Het algehele effect is rustiger en weerspiegelt de verre, ijzige aard van de planeet.
Voorbij de planeten: het universum sonificeren
NASA is hier niet nieuw in. Eerdere projecten hebben de Melkweg, zwarte gaten (zoals die in Messier 87) en verre sterrenstelsels gesonificeerd. De sonificatie van zwarte gaten vertaalt bijvoorbeeld energiestralen in ingrijpende toonhoogteveranderingen, terwijl aanhoudende lagere tonen hete gaswolken vertegenwoordigen.
“Sonificatie breidt de mogelijkheden voor mensen uit om te onderzoeken wat telescopen in de ruimte ontdekken.” – NASA-functionarissen.
Net zoals astronomen valse kleuren gebruiken om onzichtbare golflengten in beelden weer te geven, vertaalt sonificatie numerieke gegevens in verschillende sonische kwaliteiten. Het doel is niet om te simuleren hoe de ruimte eigenlijk klinkt (geluid reist niet in het vacuüm van de ruimte), maar om een nieuwe manier te bieden om de enorme hoeveelheden gegevens verzameld door ruimtetelescopen te interpreteren.
Deze aanpak biedt een vollediger begrip van het zonnestelsel – en daarbuiten – door meerdere zintuigen te betrekken.
