De regering-Trump signaleert een grote verschuiving in het nucleaire beleid, in de richting van meer tests en een potentiële escalatie van de mondiale wapenwedloop. Deze verschuiving, die blijkt uit recente discussies op hoog niveau, duidt op een bereidheid om tientallen jaren oude normen los te laten en zich aan te passen aan een nieuw tijdperk van concurrentie tussen grote mogendheden.
Het veranderende landschap van kernwapens
Decennia lang heeft de internationale gemeenschap geopereerd onder een ongemakkelijk evenwicht van afschrikking, waarbij verdragen en informele overeenkomsten de ontwikkeling en het testen van kernwapens aan banden legden. Dit systeem staat nu echter onder druk. China breidt zijn kernwapenarsenaal snel uit en zal naar verwachting in 2030 de duizend kernkoppen overschrijden. Rusland test actief geavanceerde nucleaire capaciteiten, waaronder ruimtewapens en onderwaterdrones. Deze dubbele uitdaging – twee grote tegenstanders die tegelijkertijd hun nucleaire strijdkrachten oprukken – is de drijvende kracht achter de reactie van de regering-Trump.
Het Amerikaanse antwoord: testen en uitbreiden
De VS bereiden zich voor om deze ontwikkelingen tegen te gaan met een veelzijdige aanpak. De federale begroting voor 2024 wijst ruwweg 90 miljard dollar toe aan kernwapens, waarmee de modernisering van bestaande wapens en de ontwikkeling van nieuwe systemen wordt gefinancierd. Belangrijker nog is dat de regering overweegt de explosieve kernproeven te hervatten, een praktijk die sinds 1992 is stopgezet.
Dit besluit komt voort uit een geschil over wat een schending is van het Alomvattend Kernstopverdrag (CTBT), dat de VS nooit hebben geratificeerd. Washington stelt dat elke explosieve test, zelfs kleinschalig, in strijd is met de geest van het verdrag, terwijl andere landen de dubbelzinnigheid anders interpreteren. Rusland heeft naar verluidt superkritische tests met een laag rendement uitgevoerd, die moeilijk te detecteren zijn en door sommigen misschien niet als verdragsschendingen worden beschouwd.
De retoriek van de regering suggereert een bereidheid om deze acties te evenaren. Trump heeft de VS publiekelijk opgeroepen hun wapens ‘op gelijke basis’ te testen, wat impliceert dat ze bereid zijn de huidige terughoudendheid op te geven.
Gevolgen voor de mondiale veiligheid
Deze verschuiving heeft aanzienlijke gevolgen. De VS heropent onderzeese raketbuizen die zijn gesloten onder het New START-verdrag, waardoor mogelijk honderden nieuwe kernkoppen aan hun arsenaal worden toegevoegd. Het land zet ook conventioneel bewapende middellangeafstandsraketten in, waarmee het een leemte opvult die is ontstaan door het inmiddels ter ziele gegane INF-verdrag. Het gevaar schuilt niet alleen in de toegenomen vuurkracht, maar ook in de kans op misrekeningen en escalatie.
Het vooruitzicht van een kernwapenwedloop tussen de VS, China en Rusland is destabiliserend. De onduidelijkheid rondom testen, gecombineerd met het gebrek aan duidelijke communicatie, vergroot het risico op onbedoelde escalatie. De aanpak van de regering-Trump geeft prioriteit aan afschrikking door middel van kracht, maar het risico bestaat ook dat de wereld in de richting van een gevaarlijker nucleair landschap wordt geduwd.
De uiteindelijke uitkomst blijft onzeker, maar de retoriek en acties van de regering suggereren een duidelijke intentie om de mondiale nucleaire orde te hervormen. Of dit zal leiden tot hernieuwde onderhandelingen of verdere escalatie hangt af van hoe andere landen reageren.
