Een diagnose van kanker is een levensveranderende gebeurtenis, waarvan bekend is dat deze emotionele problemen veroorzaakt en een herwaardering van prioriteiten dwingt. Nieuw onderzoek suggereert echter dat dit ook correleert met een verrassende uitkomst: een statistisch significante stijging van het aantal strafrechtelijke veroordelingen in de jaren na de diagnose. Uit het onderzoek, uitgevoerd door economen op basis van uitgebreide Deense administratieve gegevens, blijkt dat individuen bij wie kanker wordt vastgesteld, 14% meer kans hebben om veroordeeld te worden voor een misdrijf vergeleken met hun uitgangswaarde vóór de diagnose.
Het “Breaking Bad”-effect: voorbij de eerste schok
De bevindingen weerspiegelen het uitgangspunt van de fictieve serie Breaking Bad, waarin een door kanker getroffen scheikundeleraar zich tot criminele activiteiten wendt. Hoewel de meeste patiënten niet overgaan tot extreme maatregelen, laat het onderzoek een reële toename van het aantal veroordelingen zien, vooral voor overtredingen als winkeldiefstal en drugsbezit. Dit roept kritische vragen op over de onderliggende oorzaken en mogelijke maatschappelijke implicaties.
Het onderzoeksteam analyseerde gegevens van 368.317 kankerpatiënten die tussen 1980 en 2018 werden gediagnosticeerd, waarbij gezondheidsdossiers werden gekoppeld aan strafrechtelijke gegevens. In eerste instantie dalen de criminaliteitscijfers onder nieuw gediagnosticeerde individuen, waarschijnlijk als gevolg van intensieve behandelingen zoals chemotherapie en bestraling die ziekenhuisopname vereisen. Twee jaar na de diagnose keert de trend echter om: het aantal veroordelingen begint gestaag te stijgen, met een piek vijf jaar na de diagnose voordat ze zich op een hoger niveau stabiliseren.
Financiële spanningen en existentiële risico’s als bijdragende factoren
De studie verwerpt onbetaalde medische rekeningen als voornaamste drijfveer, aangezien Denemarken een universele gezondheidszorgdekking heeft. In plaats daarvan wijst het op economische tegenspoed en veranderde percepties van risico als sleutelmechanismen. De diagnose van kanker leidt tot een daling van de kans op werk met 1,5%, waarbij zelfs werkende patiënten minder uren werken en minder inkomen verdienen. Degenen die het meest financieel getroffen zijn, vertonen de sterkste correlatie met crimineel gedrag.
Bovendien hielden de onderzoekers rekening met de impact van een verkorte levensverwachting. Patiënten met lagere vijfjaarsoverlevingskansen vertoonden sterkere verbanden tussen kanker en criminaliteit, wat suggereert dat het vooruitzicht op voortijdige dood het afschrikkende effect van langetermijngevolgen zoals gevangenisstraf kan verminderen. Verminderde sociale voorzieningen in sommige gemeenten versterkten het effect ook, wat wijst op de rol van externe ondersteuningssystemen.
Beleidsimplicaties en onbeantwoorde vragen
De studie onderstreept de noodzaak van beleid dat de economische gevolgen van ernstige gezondheidsschokken verzacht. Dit omvat financiële hulp, werkondersteuning en robuuste sociale vangnetten om te voorkomen dat individuen zich tot misdaad wenden als middel om te overleven. De bevindingen suggereren ook een breder systemisch probleem: het verband tussen kanker en criminaliteit beperkt zich mogelijk niet tot Denemarken, wat mogelijk wijst op een steunkloof in de gezondheidszorgsystemen over de hele wereld.
Dit onderzoek benadrukt dat het simpelweg behandelen van de ziekte niet voldoende is; de samenleving moet de opeenvolgende gevolgen aanpakken die kanker heeft op het leven van individuen, waaronder financiële stabiliteit, geestelijk welzijn en veiligheid op de lange termijn.
De studie verklaart niet waarom geweldsmisdrijven naast economische delicten ook zijn toegenomen, waardoor de mogelijkheid open blijft dat psychologische factoren of bredere maatschappelijke druk aan dit patroon bijdragen. Verder onderzoek is nodig om de complexe relatie tussen kanker, overlevingskansen en crimineel gedrag volledig te begrijpen.
