Archeologen in Oost-Noorwegen hebben een historische ontdekking gedaan en een enorme cache van bijna 3.000 zilveren munten blootgelegd. Deze vondst, nu bekend als de Mørstadschat, vertegenwoordigt de grootste verzameling munten uit de Vikingtijd die ooit in Noorwegen is opgetekend, en vernietigt daarmee eerdere archeologische gegevens.
Van een kleine vondst tot een enorme schat
De ontdekking begon onverwachts op 10 april nabij het dorp Rena. Twee metaaldetectoristen vonden aanvankelijk slechts 19 munten op een plaatselijke boerderij. Nadat lokale archeologen waren gewaarschuwd, escaleerde de zoektocht echter al snel tot een grootschalige operatie.
“Ik zei gekscherend dat het leuk zou zijn als we nog een paar munten zouden vinden om de ontdekking nog groter te maken”, zegt May-Tove Smiseth, een archeoloog bij de gemeente Innlandet County. “Maar de detectoren hielden nooit op met piepen!”
De uiteindelijke telling bedraagt 2.970 zilveren munten, aangevuld met fragmenten van hacksilver : zilveren sieraden die in de Middeleeuwen in stukken werden gesneden en gebruikt als een vorm van draagbaar, deelbaar betaalmiddel.
Een momentopname van de economie uit het Vikingtijdperk
De munten in de Mørstad-schat bieden een gevarieerde kijk op de internationale verbindingen van de Vikingtijd. Deskundigen van het Museum voor Culturele Geschiedenis in Oslo hebben munten geïdentificeerd die in verschillende regio’s zijn geslagen, waaronder:
– Engeland: Onder het bewind van Æthelred II en Cnut de Grote.
– Duitsland: Inclusief munten van de Heilige Roomse keizer Otto III.
– Denemarken en Noorwegen.
De samenstelling van de schat vormt een essentieel chronologisch kenmerk voor historici. Omdat de collectie munten bevat die zijn geslagen onder de Noorse koning Harald Hardrada (die regeerde van 1046-1066), denken onderzoekers dat de schat rond 1050 is gedeponeerd.
Deze periode is belangrijk omdat het een transitie in de Scandinavische economie markeert. Voordat Hardrada een nationale munteenheid instelde, bestond een groot deel van het geld dat in Noorwegen circuleerde uit vreemde valuta. De Mørstad Hoard legt dit exacte moment van economische verschuiving vast.
Rijkdom voorbij overvallen: de ijzeren verbinding
Hoewel de populaire geschiedenis de rijkdom van de Vikingen vaak associeert met overvallen en plunderingen, duidt deze ontdekking op een meer gestructureerde, industriële bron van welvaart.
Archeologen wijzen op de geschiedenis van de regio van grootschalige ijzerproductie. Vanaf de 19e eeuw tot het einde van de 13e eeuw gebruikte Scandinavië lokale moerassen om erts te winnen en dit te verwerken tot ijzer voor export naar een groot deel van Europa. Dit suggereert dat de Mørstad-schat misschien geen ‘buit’ is, maar eerder de verzamelde rijkdom van een succesvol industrieel handelsnetwerk.
Wat ligt eronder?
De opgraving is nog lang niet voltooid. Archeologen blijven ter plaatse en onderzoeken of de schat deel uitmaakt van een grotere nederzetting of dat er nog meer schatten in de grond begraven liggen. De lokale omstandigheden, die hebben bijgedragen aan het behoud van het zilver, maken de locatie nog steeds tot een hoge prioriteit voor onderzoekers.
De Mørstad-schat fungeert als een zeldzame, tastbare link naar de economische complexiteit van het Vikingtijdperk, wat bewijst dat het tijdperk evenzeer werd bepaald door geavanceerde handel en industrie als door verovering.
