Odkładanie zadań na później pomimo świadomości negatywnych konsekwencji w przyszłości to prokrastynacja. Chociaż jest to powszechny problem, szczególnie u wczesnej dorosłości, nowe badania pokazują, że w naturalny sposób zmniejsza się on wraz z wiekiem. Długoterminowe badanie przeprowadzone w Niemczech objęło ponad 3000 absolwentów szkół średnich przez prawie dwie dekady i wykazało, że prokrastynacja maleje wraz z upływem czasu. Jednak badania potwierdzają również, że przewlekłe zwlekanie może mieć długoterminowe negatywne konsekwencje dla Twojej kariery, relacji i ogólnego samopoczucia.
Długoterminowe konsekwencje odroczenia
Naukowcy odkryli, że młodzi ludzie, którzy zwlekali, doświadczyli w późniejszym życiu znacznych niedogodności. Weszli na rynek pracy później, otrzymali mniej awansów, rzadziej utrzymywali stały związek lub mieli dzieci i zgłaszali niższy poziom zadowolenia z życia. Presja konsekwencji w życiu codziennym, takich jak bezpieczeństwo w miejscu pracy, wydaje się kluczowym czynnikiem napędzającym zmiany.
Dlaczego to jest ważne? Ponieważ zwlekanie to nie tylko lenistwo; jest to wzorzec zachowania, który może wytrącić Twoje życie z kursu. Badanie podkreśla, że wczesne lata dorosłości są krytyczne. Jeśli problem prokrastynacji nie zostanie rozwiązany w tym okresie, może mieć konsekwencje prawie dwie dekady później.
Dlaczego odkładanie na później zmienia się z biegiem czasu
Spadek prokrastynacji wraz z wiekiem odzwierciedla ewolucję podstawowych cech osobowości. Osoby o wysokiej sumienności mają tendencję do mniejszego odwlekania, a osoby z większym neurotyzmem – częściej. W miarę starzenia się sumienność zazwyczaj wzrasta, a neurotyczność maleje, co prowadzi do naturalnego zmniejszenia prokrastynacji.
Jednak w przeciwieństwie do stałych cech osobowości, zwlekanie wydaje się być bardziej plastyczne. Czynniki zewnętrzne — takie jak wspierające środowisko lub osobiste niepowodzenia (takie jak ogromny rachunek za dentystę) — mogą mieć duży wpływ na to, czy ktoś przerwie cykl, czy będzie nadal pozostawał w tyle.
Co można zrobić?
Eksperci zgadzają się, że możliwe są interwencje mające na celu ograniczenie odwlekania, ale ich długoterminowa skuteczność pozostaje niejasna. Sprawdzone strategie obejmują wyznaczanie celów, techniki zarządzania czasem, zwiększanie motywacji i minimalizowanie czynników rozpraszających. Kluczowy wniosek? Zwlekanie nie jest wadą nieuleczalną; jest to zachowanie, które można zmienić przy odrobinie wysiłku.
Chociaż zmiany nie zachodzą automatycznie, badanie niesie zachęcający komunikat: zwlekanie ma tendencję do zmniejszania się wraz z wiekiem, chociaż proces ten wymaga świadomego wysiłku i chęci stawienia czoła konsekwencjom odwlekania.
Ostatecznie, jak ironicznie zauważa jeden z badaczy, czasami potrzeba bolesnego doświadczenia – takiego jak długo oczekiwana wizyta u dentysty – aby na dobre wyeliminować prokrastynację.
