Ja, dat deed hij. Jared Leto nam het gouden beeldje voor beste mannelijke bijrol mee naar huis tijdens de Academy Awards van 2014, ter ere van zijn optreden in de film Dallas Buyers Club uit 2013. De overwinning was voor sommigen controversieel, maar het was een historisch moment dat zijn vertolking van Rayon in de schijnwerpers zette.
De film speelt zich af tegen de rauwe achtergrond van het Texas van midden jaren tachtig en duikt in de vroege, chaotische jaren van de aids-epidemie. Leto’s personage, Rayon, is een transgendervrouw met hiv. Ze is niet alleen een slachtoffer in het verhaal; ze is een overlevende die probeert door een kapot gezondheidszorgsysteem te navigeren om medicijnen voor zichzelf en haar gemeenschap te krijgen.
De rol vereiste een serieuze fysieke transformatie. Leto liet aanzienlijk gewicht zakken om de realiteit van het wasting-syndroom, geassocieerd met onbehandelde HIV, te belichamen. Het was een riskante zet voor een acteur met een rockstar-stamboom van 30 Seconds to Mars. Critici vroegen zich af of de casting passend was. Sommigen voerden aan dat cisgenderacteurs geen transgenderrollen zouden moeten spelen. Anderen wezen erop dat er in 2013 vrijwel geen mogelijkheden waren voor transactoren.
Leto verdedigde de keuze door het gebrek aan opties en het belang van het verhaal aan te halen. Hij won de Oscar. Hij won ook een SAG Award en een BAFTA. Het optreden blijft een van de meest besproken momenten in de recente Oscargeschiedenis.
“Het kan me niet schelen wat mensen denken. Het gaat mij om de waarheid van het personage.”
De film zelf was een kritische lieveling. Het benadrukte de wanhoop van patiënten die zich tot niet-goedgekeurde medicijnen wendden terwijl standaardbehandelingen ontoegankelijk of te duur waren. Rayon zorgde voor komische verlichting, maar ook voor diepe pathos. Ze was een vriendin, een vertrouwelinge en een spiegel voor de eigen worstelingen van de hoofdpersoon.
Tegenwoordig richten discussies rond Dallas Buyers Club zich vaak op de ethiek van cisgenderacteurs die transrollen spelen. De industrie is sinds 2013 veranderd. Er is meer druk op authentiek gieten. Toch kan de impact van Leto’s optreden niet worden genegeerd. Het bracht de reguliere aandacht voor het lot van mensen met aids in een tijd waarin angst en stigma welig tierden.
Waarom is deze specifieke Oscar-overwinning bijna tien jaar later nog steeds van belang? Omdat het een keerpunt markeert in de manier waarop Hollywood gemarginaliseerde verhalen benadert. Het herinnert ons er ook aan dat kunst vaak meer uitlokt dan troost. Het beeld op de plank verandert niets aan het gesprek over representatie. Het begint er gewoon mee.
