Honger is mondiaal. Duurzaamheid is urgent. Maar als je een sprinkhaan in een Europese keuken zet, wordt het raar.
Decennia lang hebben we tegen onszelf gezegd dat de afkeer cultureel was. Gewoon een rare hangup van de westerse samenleving. Makkelijk weg te redeneren. Een nieuwe studie van het Institute of Evolutionary Biology gooit roet in het eten van die theorie.
Het was niet alleen cultuur.
Het was biologie. En geschiedenis.
De weerstand is niet oppervlakkig. Het graaft diep in ons DNA. In onze eeuwenoude ecologie.
Wetenschappers zijn overal op zoek naar alternatieve eiwitten. Klimaatverandering zet gewassen onder druk. De FAO zegt dat insecten duurzaam zijn. Honderden miljoenen eten ze al. Dus waarom deinzen we terug?
Pablo Librado en zijn team keken niet naar de huidige menu’s. Ze keken naar oude tanden. In het bijzonder tandsteen. Tandsteen. Het bewaart DNA.
Ze analyseerden 745 monsters. Sommigen gingen 33.000 jaar terug. Het beeld dat naar voren kwam was grimmig.
Het vonnis
In Noord-Eurazië aten oude mensen zelden insecten. Niet als hoofdbestanddeel. Misschien per ongeluk beten tijdens het foerageren. Dat was het.
Vervolgens controleerden ze de genen. Chitine. Die harde schaal op insectenlichamen. Om het af te breken zijn specifieke enzymen nodig. Chitinase.
Hier is de wending. Noord-Europeanen hebben mutaties in deze genen. Mutaties die de spijsvertering moeilijker maken. Moeilijker om het exoskelet te verwerken.
Deze eigenschap bleef 9.000 jaar bestaan. Sinds het begin van de landbouw. Wij hebben ze niet gegeten. Onze lichamen vergaten dus hoe ze deze efficiënt konden verteren. De evolutie ging verder.
“De afwezigheid van entomofagie is niet te wijten aan de recente cultuur”, merkt Librado op. “Het is ecologische geschiedenis.”
De eetlust van de Neanderthalers
Neanderthalers vertellen een heel ander verhaal.
Hun tandsteen bevatte veel insecten-DNA. Niveaus kwamen overeen met chimpansees. Chimpansees eten tijdens droge periodes insecten op de savanne.
Het grootste deel van dat DNA bestond uit vliegen. Muggen.
Hebben Neanderthalers vliegen in de lucht geslagen? Onwaarschijnlijk.
Waarschijnlijk hebben ze karkassen weggevaagd. Besmet met maden. Het muggen-DNA duidt op opslag in de buurt van moerassige wateren. Een praktische maaltijd in een ruig klimaat. Hun genen ondersteunden dit dieet beter. Ze hadden de chitinase-instrumenten die we verloren hadden.
Warmte helpt de spijsvertering
Aardrijkskunde was belangrijk. Tropische gebieden bleven verschillend.
Populaties in de buurt van de tropen hielden genen actief voor de vertering van chitine. Sociale insecten. Termieten. Sprinkhanen.
Deze groepen zorgen voor bulk. Hoge biomassa. Ze zijn het hele jaar door verkrijgbaar. In warme klimaten waren insecten een betrouwbare voedselbron. De genen bleven ingeschakeld.
Verder naar het noorden daalde de beschikbaarheid. Dat gold ook voor de genetische expressie.
Het is een feedbackloop. Eet minder, verlies de enzymefficiëntie, eet minder. Millennia lang.
Landbouw van de toekomst?
Kunnen we de biologie binnen tien jaar veranderen? Nee. Maar we kunnen de verwerking wijzigen.
We hoeven rauwe schelpen niet te verteren. Industriële verwerking breekt chitine voor ons af. De landbouw schaalt de productie op.
We hoeven ons niet meer aan te passen aan het eten. We dwingen het voedsel om bij ons te passen.
Het team van Librado kijkt nu naar domesticatie. Vergelijking van genomen van wilde insecten met die van gekweekte insecten. Er wordt gebruik gemaakt van oude museumexemplaren.
Het gaat weer over evolutie. Maar deze keer houden wij de pen vast.
Wat betekent het als onze biologie onze lunch bevecht?
We proberen 9.000 jaar afwezigheid in een fabriek te herschrijven.
