Madison Square Park in het centrum van Manhattan verbergt meestal een stil geheim tussen de 44 boomsoorten. Afgelopen donderdag was het niet te zien. Niet omdat de boom verborgen was, maar omdat de lucht boven New York de kleur had van gekneusd vlees. De rook van bosbranden uit Canada bedekte de stad in een oranje waas. De luchtkwaliteit daalde tot gevaarlijke niveaus. Toch verzamelde zich toch een kleine menigte. Ze waren daar voor een slanke Amerikaanse zoete kauwgom.
Het ziet er bescheiden uit naast de enorme Engelse iep ernaast. Maar dit jonge boompje heeft verder gereisd dan vrijwel elk levend wezen op aarde. Het vloog rond de maan.
Hoe de Moon Tree naar New York kwam
Dit is niet de eerste keer dat zaden rond het maanoppervlak cirkelen. Maar de nieuwste aankomst houdt verband met de moderne poging van NASA om mensen terug te brengen naar de maan.
In 2022 vervoerde de onbemande Artemis I-missie 1.000 zaden op een orbitale reis rond de maan. Eén van die zaden overleefde het vacuüm en de straling. Het werd later ontkiemd. Het groeide uit tot dit specifieke Amerikaanse amberboompje. Nu staat het in een openbaar park.
Steph Lucas, directeur tuinbouw van het park, wilde deze specifieke boom. Ze heeft in 2023 een aanvraag ingediend voor een maanboomzaailing. Ze moest tot 2025 wachten voordat ze deze ontving. “We waren zo blij”, vertelde ze aan verslaggevers.
Een jaar lang stond de boom stil. Het groeide zonder tamtam. Toen, op 16 juli, organiseerde de natuurbescherming een verjaardagsfeestje om het te onthullen.
Waarom kiezen voor een Amerikaanse zoete kauwgom?
Lucas had keuzes. NASA bood vijf verschillende boomsoorten aan die in een baan om de maan cirkelden: Douglas-spar, Loblolly-den, sequoia, Londense plataan en de Amerikaanse amberboom.
De meeste parken kiezen misschien voor een vliegtuig uit Londen. Het is winterhard. Het gedijt in koudere klimaten. Lucas heeft het afgewezen. Ze koos voor de zoete kauwgom.
Waarom?
Het klimaat is aan het veranderen. Zoete gom geeft de voorkeur aan natte, gematigde omstandigheden. Hun natuurlijke verspreidingsgebied ligt nu iets ten zuiden van New York City. Maar naarmate de temperaturen de komende decennia stijgen, zal het klimaat in Manhattan veranderen. Het zal op het favoriete huis van de zoete kauwgom gaan lijken. “We denken dat dit in de toekomst een betere selectie zal zijn”, legt Lucas uit.
Het is een langetermijnweddenschap op overleven. De boom past zich aan aan een wereld die al anders is dan toen de zaden werden geplant.
Een erfenis van vuur en sterren
Er zit een donkere ironie in de rook.
De originele maanzaden kwamen uit Apollo 14 in 1971. Astronaut Stuart “Smoky” Roosa nam ze mee naar de maan. Roosa was niet altijd een astronaut. Hij was een rookjumper voor de US Forest Service. Zijn taak bestond erin uit helikopters te springen in actieve bosbranden om deze te bestrijden.
Hij droeg die 500 zaden als eerbetoon. Een liefdesbrief aan toekomstige generaties. Een knipoog naar het vuur dat het landschap beneden en de sterren erboven vormgeeft.
Lucas ziet hetzelfde verband. “De ruimte inspireert ons. En planten kunnen ook inspirerend zijn”, zei ze.
Het verjaardagsfeestje in de Haze
Het feest in Madison Square Park zou groots zijn. De organisatoren hadden zich voorbereid op ongeveer 100 gasten. Er waren schuimraketten die gasten konden lanceren. Een tuin met een hemels thema. Poëzielezingen. Kinderkunstwerken tentoongesteld. Verjaardagstaart.
Maar de rook hield velen op afstand. Gezondheidswaarschuwingen adviseerden om binnen te blijven. Sommige aanwezigen droegen KN95-maskers, hun gezichten half verborgen tegen de nevel.
De sfeer was grimmig. Het spook van de klimaatverandering hing net zo sterk boven de stad als bij Lucas’ beslissing om deze specifieke soort te planten. Toch ging het feest door.
Eén zaadje van de eerste generatie maanbomen was zelfs aanwezig. Een stukje ruimtegeschiedenis uit de jaren zeventig deelde een verjaardag met de maanambitie van de jaren 20.
Gedijen in een veranderende wereld
Ondanks de rook doet de boom het goed. Het heeft geen ondersteuning meer nodig. De wortels zijn stevig. Hij staat hoog in het park.
Lucas ziet het door de nevel groeien. Ze ziet vooruitgang. Ze ziet hoop.
De boom overleefde de ruimte. Het overleefde de atmosfeer van de aarde. Het past zich aan aan een opwarmende stad.
“We kunnen altijd werken aan een betere toekomst”, zei Lucas.
De lucht was nog steeds slecht. De lucht was nog steeds oranje. Maar de boom stond er. Stevig. Groeien. Wachten op een toekomst die er misschien wel bij past.
