Het blokkeren van de zon om de opwarming van de aarde tegen te gaan, klinkt als een eenvoudige oplossing. Reflecteer deeltjes de lucht in, kaats licht weg, koel de planeet af. Het probleem? De bijwerkingen. Specifiek voor de mensen die op 35.000 voet zitten.
Het injecteren van zwavel in de stratosfeer bootst na wat vulkanen van nature doen. Historisch gezien is het een effectief koelmechanisme. Maar om dit in de buurt van de evenaar te doen – waar het het beste werkt – zijn nieuwe vliegtuigen nodig die een bereik van 20 kilometer kunnen bereiken. Die hebben wij niet. Niet echt. Daarom keken onderzoekers elders.
De palen.
De stratosfeer zakt lager nabij de Noord- en Zuidpool, tot wel 7 kilometer. Boeing 777’s en soortgelijke commerciële vliegtuigen kunnen deze hoogte gemakkelijk bereiken. Als we bestaande vloten upgraden om hier zonreflecterende stoffen te spuiten, vermijden we de bouw van dure nieuwe vliegtuigen. Meestal een praktische kortere weg. Behalve dat de vliegtuigen met passagiers daar ook vliegen.
Het zijn vooral de langeafstandsvluchten die Azië en Noord-Amerika verbinden. Ze hebben de palen doorgesneden.
Het scheikundeprobleem
Het voorstel berust op het vrijkomen van zwaveldioxidegas. In de hoogte reageert dit onder vorming van sulfaataërosolen. Die deeltjes verspreidden zich. Ze koelen de aarde af. Ondertussen zuigt de motor van een commercieel vliegtuig lucht van buitenaf aan.
In de motorcompressor veranderen dingen. De lucht wordt onder druk gezet en verwarmd. Sulfaataërosolen komen in aanraking met vocht. De reactie is eenvoudig. Er ontstaat zwavelzuur.
“Als vliegtuigen daar kunnen komen om te spuiten, dan is dat ook waar vliegtuigen naartoe gaan”, zegt Alan Robock van Rutgers. “Ik vroeg me af hoeveel zwavelzuur passagiers en bemanningsleden zouden inademen.”
Robock en zijn team voerden simulaties uit. Ze injecteerden 6 miljoen ton zwaveldioxide nabij elke pool, op het tijdstip waarop de atmosfeer dit het beste zou verspreiden. In totaal 12 miljoen ton. Genoeg om de planeet tussen 0,6°C en 1,0°C af te koelen? Ja. Gevaarlijk voor hutten? Soms.
De zwavel verspreidt zich in lange, dunne pluimen. Ze drijven. Ze verspreiden zich over weken. Meestal is de lucht relatief veilig. In sommige gebieden was slechts 7 microgram zuur per kubieke meter aanwezig. Dat is minder dan de zwaveldioxide in sommige van de vervuilde steden ter wereld.
Dan zijn er de zakken waar het piekt. Concentraties kunnen boven de 50 microgram stijgen. Dat overschrijdt de EU-definitie van gevaarlijke blootstelling.
Wie maakt als eerste inbreuk?
Wat gebeurt er als je het inademt?
Het irriteert. Keel brandt. Longen ontsteken. Hogere concentraties vernauwen de luchtwegen, waardoor het moeilijk wordt om volledig adem te halen. Het is niet alleen maar ongemak. Langdurige blootstelling houdt verband met het risico op een beroerte. Zelfs lagere niveaus kunnen astma-aanvallen veroorzaken.
Wie bevindt zich het meest in de gevarenzone? Piloten. Stewardessen. Ze vliegen dag in dag uit dezelfde poolroutes. Hun blootstelling is niet incidenteel. Het is routine.
Betekent dit dat geo-engineering van tafel is? Nee. Wake Smith van Harvard beweert dat het nog tientallen jaren duurt. Als het überhaupt ooit gebeurt.
“Voldoende tijd om filters te upgraden”, stelt hij voor. “Houd passagiers veilig.”
Daniele Visioni van Cornell is het ermee eens dat het een interessant model is. Maar ze denkt niet dat dit de zaak voor het beheer van zonnestraling doorbreekt.
“Voorlopige resultaten, zeker geen dealbreaker.”
Ze stelt dat de echte risico’s elders liggen. Het koelvoordeel is enorm. Het cabinegevaar? Een beheersbaar technisch probleem. Filterupgrades zijn niet onmogelijk.
De wiskunde houdt stand. De chemie werkt. Het zuur is de variabele. We hebben tientallen jaren om dit uit te zoeken. Ervan uitgaande dat we binnenkort ook daadwerkelijk gaan spuiten.
